Guinea pigs voor de Gouden eeuw


Wandelen door het 17e eeuwse Deventer van de schilder Gerard ter Borch

Over enkele maanden verschijnt er een boekje van Charel van Dijk over de schilder Ter Borch en zijn relatie met Deventer. In dit boekje is ook een stadswandeling door Deventer opgenomen en wij mochten gisteren, onder toeziend oog van de auteur, ‘proefwandelen’.

Gerard ter Borch (1617-1681) is geboren in Zwolle. Vanaf 1654 tot aan zijn dood woonde hij in Deventer. Hij is vooral bekend geworden door zijn ingetogen, bescheiden voorstellingen uit het dagelijkse leven van de gegoede burgerij, eenvoudige huiskamertaferelen. In Deventer schilderde hij onder meer de portretten van de regenten en hun vrouwen.

Maar zijn absolute meesterwerk voor de stad is natuurlijk het imposante doek De Stadsraad of Magistraat van Deventer uit 1667. Het is een schilderij van het toenmalige stadsbestuur, twee burgemeesters, tien schepenen en vier secretarissen, gezeten in de “raetkamer” (de oude raadzaal). De schepenen waren de belangrijkste personen in het stadsbestuur. Functieprofiel: Gereformeerd en welvarend.

De Magistraat van Deventer (1667), Gerard ter Borch II, Deventer

De wandeling is ongeveer 2,5 kilometer lang, maar we hebben er bijna vier uur over gedaan: genoeg te zien, genoeg te vragen en genoeg te ontdekken.

Alvast een voorproefje.

De Stadsraad of Magistraat van Deventer is geschilderd in 1667 en hangt nog steeds in het stadhuis. Vijf jaar eerder, in 1662, ontwierp Philip Vingboons voor dit stadhuis een nieuwe zijgevel. Ruim 25 jaar later werd de huidige voorgevel gebouwd naar een tekening van Jacob Roman. Hollands Classicisme in optima forma.

De zijkant bestaat uit een reeks toscaanse pilasters op een hoge plint. De klassieke Kolossale orde, de pilasters overspannen de beide verdiepingen. De voorgevel wordt gedomineerd door de hoge bordestrap met een dorisch portiek, bekroond door een balustrade. De gevel eindigt met een hoge attiek.

Hollands Classicisme: deftig, ingetogen en afstandelijk. De vormentaal uit de klassieke oudheid leent zich uitstekend om te laten zien wie hier de baas is. En precies op deze manier heeft het stadsbestuur van Deventer zich door Gerard ter Borch laten vereeuwigen: deftig, ingetogen en afstandelijk.

Het 17e eeuwse stadhuis van Deventer

En inmiddels zijn we al weer meer dan drie eeuwen verder en ook nu wordt er weer druk gebouwd aan het stadhuis. Deze keer onder leiding van Michiel Riedijk van Neutelings Riedijk Architecten. De uitbundige decoratie springt onmiddellijk in het oog. Het zijn uitvergrote afbeeldingen van vingerafdrukken van inwoners van Deventer. Oké, de symboliek is misschien wat te dik aangezet, maar er zullen weinig mensen zijn die terugverlangen naar de standenmaatschappij uit de tijd van Ter Borch.

Het definitieve oordeel over de architectuur die onze tijd oplevert, laten we over aan de generaties na ons….

Charel van Dijk uit Deventer is vooral bekend door zijn onovertroffen website over de Hanzesteden, Hanzewandelen. De hoogtijdagen van de Hanze en dus ook van Deventer lagen aan het eind van de Middeleeuwen. Met dit boekje over Gerard ter Borch en Deventer laat hij ons zien dat de welvaart van de Gouden eeuw van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden niet aan Deventer is voorbijgegaan.

Over enkele maanden ligt het boekje in de winkel en dus ook in uw salon en kunt u ook in de voetsporen treden van Gerard ter Borch.


Villa Aberson

Over Villa Aberson

Wij wonen met z'n tweetjes in een monumentale villa in Olst, onder de rook van Deventer. De kinderen zijn al enkele jaren de deur uit: Ruimte genoeg dus. Trouwens, dat is geen borstbeeld van mij. Mijn vrouw is daar druk mee bezig...

Een reactie stellen we op prijs

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.